هیأت امنا هیأت امنا

دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی از ابتدا دارای نهادی تحت عنوان شورا یا هیات امناء بودند، که به عنوان نهاد قانون گذاری و اداره کننده دانشگاه شناخته می شد.
برا ساس قوانین تشکیل دهنده و اساسنامه دانشگاه از زمان تاسیس دارای هیات امناء بودند و از اهم وظایف هیات عبارت بود از پیشنهاد انتصاب رئیس دانشگاه و تصویب مقررات استخدامی و مالی بود.
پس از شکل گیری وزارت علوم و آموزش عالی در اسفند 1346 اندیشه استقلال دانشگاهها به ویژه در حوزه تصميم گیری و خط مشی گذاری مطرح شد.
ماهیت علمی و آموزشی دانشگاه از یک سو و موانع و دشواریهایی که دیوان سالاری متمرکز حکومت وقت برای اهداف دانشگاه پديد می آورد از طرف دیگر، ضرورت استقلال دانشگاه را ایجاب می کرد.
بنابر این در سال 1350 قانون هیاتهای امناء دانشگاهها از تصویب مجلس وقت گذشت، زیر بنای این قانون را قانون تشکیل و اختیارات هیات امناء دانشگاه تهران تشکیل می داد و بسیاری از مواد آن با الهام از قانون مزبور تدوین شده بود با تصویب این قانون و ابلاغ آن به وزارت علوم و آموزش عالی وقت هر دانشگاه موظف شد تا هیات امنائی مستقل تشکیل دهد و اصلاحیه قانون مزبور نیز در سال 1353 از تصویب مجلسین وقت گذشت و این قانون تا اوایل انقلاب اسلامی مبنای فعالیت های هیات امناء دانشگاهها بود.
پس از انقلاب اسلامی به موجب ماده واحده مصوب شورای انقلاب در تاریخ اسفند ماه 1357 تمامی هیاتهای امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالی منحل و وظایف و اختیارات آن تا تصویب قانون استقلال دانشگاهها موقتاً به هیاتی مرکب از وزیر علوم و فرهنگ و هنر وقت، وزرای مشاور در سازمان برنامه و بودجه و طرحهای انقلاب واگذار گردید. هیات مزبور به هیات 3 نفره جانشین هیاتهای امناء نامگذاری شد.
این هیات از اسفند ماه 1357 تا پایان 1369 طی 39 جلسه در باره رسیدگی به کلیه امور مربوط به امور اداری استخدامی، مالی ـ تشکیلاتی مقرراتی را تدوین و تصویب نمود.
شرایط و مقتضیات جدید دا نشگاهها موجب شد تا در چارچوب وظایف و سیاست گذاریهای شورای عالی انقلاب فرهنگی، قانون جدیدی تحت عنوان قانون تشکیل هیاتهای امناء دانشگاهها و موسسات آموزش عالی طی جلسات 181 تا 183 مورخ 9 و 23/12/67 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید، قرار شد 3 ماده از قانون مصوب مواد 8 و 9 و 10 آن طی لایحه ای برای تصویب به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردد.
در ماده 11 قانون مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی مقرر شده بود تا زمانی که هیاتهای امناء مطابق این قانون تشکیل نشده است بر طبق مقررات سابق عمل شود.
بدین لحاظ بود که با توجه به تصویب این قانون در سال 1367 عملاً تا پایان سال 1369 کماکان هیات 3 نفره جانشین هیاتهای امناء به فعالیت خود ادامه داد.
در قانون جدید و پیش گفته هیات امناء دارای ساختاری بشرح زیر است:
وزیر علوم، تحقیقات و فنآوری، رئیس دانشگاه، 4 تا 6 تن از شخصیت های علمی و فرهنگی اجتماعی محلی و کشوریکه نقش موثر در توسعه و پیشرفت موسسه مربوط داشته باشند، وزیر یا نماینده سازمان برنامه و بودجه.
بموجب قانون، وظایف و اختیارات هیات امناء بشرح زیر تعیین شده است که بــه نمونه هایی از آن اشاره می شود:
ـ تصویب تشکیلات و سازمان اداری دانشگاه یا موسسه آموزش عالی
ـ بررسی و تصویب بودجه پیشنهادی دانشگاه
ـ تصویب بودجه تفصیلی دانشگاه
ـ تصویب حساب ها و تراز نامه سالانه دانشگاه
ـ تعیین حسابرس و خزانه دار
ـ تصویب آئین نامه های مالی و معاملاتی
ـ تصویب مقررات استخدامی اعضای هیات علمی و کارکنان دانشگاه
ـ تعیین میزان پرداخت حق التدریس ـ حق التحقیق ) حق الزحمه، تالیف و ترجمه و حق حضور در جلسه
ـ تعیین نحوه اداره واحد های تولیدی، خدماتی، کارگاهی و .........